Op 19 oktober 2021 werd in Ouwehands Dierenpark het nieuwe boek van natuurstrijder Jane Goodall: Het boek van hoop gepresenteerd. Op 1 oktober 2025 overleed deze Pionier. Wereldverbeteraar. Symbool van hoop. Jane Goodall, 1934 – 2025 was een vrouw met een missie – een missie om onze planeet en al haar bewoners te redden.
“Everything is connected. Everyone can make a difference…”
Om te beginnen kun je deze website https://janegoodall.org/ dit lezen – ik citeer
Dr. Jane Goodall, DBE, oprichter van het Jane Goodall Instituut, VN-vredesboodschapper en wereldberoemd etholoog, natuurbeschermer en humanist, is op 91-jarige leeftijd overleden aan een natuurlijke oorzaak.
Als je verder leest vindt je wat er allemaal speelde in haar leven tussen haar geboortedatum en sterfdatum: 3 April 1934 – 1 October 2025 – een biografie is voor wie aan biografisch onderzoek doet heel leerzaam. Na een voorbereidingstijd waarin zij veel heeft gelezen en graag in de natuur aanwezig was, ging op zij op haar 26-jarige leeftijd een andere fase in. De fase die wel de fase van verfijning wordt genoemd, waarna de fase van inzicht volgt en vervolgens de fase van het ontvouwen.
In haar laatste jaren, van eind 80 tot haar 91 jarige leeftijd stond nog meer dan anders haar oproep tot rechtvaardigheid centraal waarbij zij voortdurend oproep je bewust te zijn van de zin van je leven. Tot op hoge leeftijd kun je veel betekenen, dat lees je vooral terug in haar laatste berichten waarin zij ( ik citeer haar nu: ‘Ik wil dat jullie begrijpen dat iedereen een betekenisvolle rol te spelen heeft – Misschien weet je nog niet wat die rol is. Misschien ontdek je die nooit. Maar je leven doet ertoe. Je bent hier met een reden’
Ze benadrukt dat zelfs kleine handelingen grote veranderingen kunnen teweegbrengen. ‘Elke dag dat je leeft, heb je de kans om iets te veranderen in de wereld. En jij mag kiezen wat voor verschil je wilt maken. Als je wilt redden wat nog mooi is in deze wereld, voor toekomstige generaties, voor je kleinkinderen en hun kleinkinderen, denk dan na over de acties die je elke dag doet.’
Maar bovenal roept Goodall op hoop te blijven koesteren. ‘Vergeet niet dat we deel zijn van de natuur. Zelfs nu, nu het soms lijkt alsof de planeet donkerder wordt, is er nog altijd hoop. Laat die hoop niet los’
Ze geeft ons vier redenen om hoop te houden: onze menselijke intelligentie, de veerkracht van de natuur, de kracht van jonge mensen en de ontembare menselijke geest.
Wij zijn onlosmakelijk verbonden met de natuur en het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om dit geschenk, onze planeet, te beschermen.
Dit sluit aan bij wat de esoterische traditie ons leert, de oeroude wijsheid uit het oosten én het westen die al vele duizenden jaren haar boodschap uitdraagt, nl. dat alles wat bestaat voortkomt uit alomvattend bewustzijn of geest.
Bewustzijn is daarom niet – zoals de darwinisten denken – alleen aan het fysieke lichaam gebonden. Bewustzijn is ook geen bijverschijnsel van de (aap) evolutie en toevallig ontstaan zoals darwinisten dat zien, maar de realiteit waaruit alles is voortgekomen. Bewustzijn is ‘non-lokaal’ – dat wil zeggen dat het niet gebonden is aan een plaats. Bewustzijn is onbegrensd door tijd en ruimte, is oneindig en overal aanwezig.
Heel de kosmos en de aarde en alles wat daarop leeft is doortrokken van en heeft zijn basis in bewustzijn.
Van Jane Goodall kunnen we leren dat het mogelijk is dat je droom werkelijkheid kan worden. Door haar chimpansee-onderzoek in Tanzania veranderde niet alleen haar visie op het mens-zijn, het is de opmaat geworden voor het geven van een nieuwe betekenis aan wat we nu natuurbescherming noemen. https://www.janegoodall.nl/ Haar missie is glashelder: het laten zen dat mens, dier en natuur onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Als we de leefgebieden van chimpansees beschermen, beschermen we ook onze eigen toekomst. Zoek haar afscheidswoorden maar op……
Je moet hoop hebben, om hoop uit te dragen
Als vanzelf ging ik na het lezen van alles wat over haar en door jaar (als verhalenverteller) terug naar de jaren waarin ik in de fase van verfijning aankwam. Tijdens het wandelen en mijmeren ging ik terug naar inspiratiebronnen uit die jaren, zo haalde ik mensen naar boven die mij in de benen zette en vooral ook de opmaat werden voor wat ik nu, terugkijkend, mag zeggen leerde het leven uit te dragen vanuit een vrouwelijk perspectief. Het feminisme, als voorloper van het ecofeminisme komt ook tot uiting in het thema ‘Natuurlijk’ van de Maand van de Geschiedenis. Onder het motto ‘Ontdek gisteren, begrijp vandaag’ werd het essay van Eva Vriend door mij uitgekozen om te gaan lezen. https://www.maandvandegeschiedenis.nl/page/33079/eva-vriend-schrijft-essay-maand-van-de-geschiedenis-2025 Eva is voor mij ook een inspiratiebron….
Leven is relationeel – in elke relatie komen mensen elkaar soms pijnlijk dichtbij – die pijn hoort bij menswording! Ook in verkiezingstijden!
Natuurlijk is het allemaal soms wat veel om te behappen en te kiezen waar je aandacht heen gaat. Leren van je leven of onderwijs draait om het trainen van aandacht, contact maken met de realiteit. Hoe meer je aanwezig kunt zijn in het moment van Nu – hoe beter het lukt om aandacht als opmaat voor belangeloze aandacht te kunnen ervaren.
Daar kunnen sprookjes, volksverhalen ons bij helpen. Deze verhalen kunnen ons onthullen waar het in het leven ten diepste over gaat. Mijn aandacht ging naar het sprookje van Grimm – de zes zwanen – ik hou van zwanen(verhalen) en heb zelfs al langer geleden ontdekt dat in het wapen van mijn geboorteplaats een zwaan staat – In het sprookje van de zes zwanen staat aandacht centraal. Aandacht als kennis instrument wordt mooi verbeeld door Lavera Grace….
Om dit artikel niet te lang te maken verlies ik de aandacht. Zwanen staan in veel Europese tradities voor het weerspiegelen van de drempels tussen verschillende bestaanstoestanden. Dimensies dus. Zwanen staan ook bekend om hun transformerende werking.
De les van de zes zwanen is dat er zeker transformatie kan plaatsvinden, vaak langzamer en kostbaarder en ook is de uitkomst onzeker. Er is uithoudingsvermogen nodig om de boel bij elkaar te weven, het vergt ruimte voor ambivalentie, immers zowel het spreken als het zwijgen draagt het risico mee dat er geen oplossing komt.
Het is natuurlijk leuker als je op je eigen moment dit sprookje zelf gaat lezen. In dit sprookje van de Zes zwanen is het de zus die jaren van stilte moet doorstaan en hemden moet weven om de vloek van haar broers op te heffen. Het is haar taak: het herstelwerk is immers een metafoor voor het transformeren van pijn en verdriet, iets te weven waardoor de vezels sterk genoeg zijn om haar broers te bevrijden, opdat ze weer kunnen veranderen van zwanen naar het menselijke zijn. In het zwijgen is de zus loyaal
Zijn het niet juist de relaties tussen broers en zussen die behoren tot de langste en meest vormende banden die we kennen. In gezinnen, families en tussen landen.
De eigen gevormde identiteit staat soms voor rivaliteit, voor een breuk in de communicatie die ontstaat door differentiatie en verbinding in de weg staat. In dit sprookje is de rol van de zus de bemiddelaar die herstelt, in elke groep kun je deze dynamiek ontdekken. Ook in jezelf staan de rollen die niet hebben willen wortelen in de gedeelde geschiedenis als een blijvende bron van spanning die als dynamiek doorwerkt in huidige relaties. In gezinnen, families en tussen landen.
Wat gaan we komende weken wel niet horen over wat mensen en dieren in Gaza hebben doorstaan als het idee klopt dat aan die twee jaar ellende een einde komt. Is dit een keerpunt- een transformatiemoment of de opmaat voor nog meer rivaliteit?
Dat brengt me bij het motto van het biografisch leren van je eigen leven: De zin van het bezig zijn met je eigen biografie is de andere mens, de ander….het is een sociale impuls die een andere grondhouding biedt en je blik over grenzen heen verrijkt. Wens je veel plezier bij het lezen van het sprookje van de zes zwanen en vooral ook komende dagen waarin we de opmaat vieren voor het feest van de democratie!
Hartegroet ©Joke Vesseur
Lees het avontuur in ‘De zes zwanen’ van de Gebroeders Grimm – https://vitaalleren.nl/images/pdf_Knop_Herfst/2.1%20Herfst%20De%20zes%20zwanen.pdf
fluisteralsjeblieft 